Η ιστορία του Άμπελ Φερέιρα είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή ποδοσφαιρική επιτυχία στο εξωτερικό. Είναι ένας καθρέφτης της παθογένειας του ελληνικού ποδοσφαίρου και της συλλογικής μας αδυναμίας να δούμε πέρα από το αποτέλεσμα του επόμενου αγώνα. Ο Πορτογάλος προπονητής έφυγε από την Ελλάδα όχι επειδή δεν είχε ικανότητες, αλλά επειδή εγκλωβίστηκε σε ένα περιβάλλον όπου η αντικειμενική γνώση για το ποδόσφαιρο υποχωρεί μπροστά στο θυμικό, την πίεση και τη δίψα για “αίμα” ,είτε αυτό προέρχεται από τις εξέδρες είτε από τα μικρόφωνα.
Στην Ελλάδα, η υπομονή είναι είδος προς εξαφάνιση. Οι φίλαθλοι, επηρεασμένοι από το πάθος και τη διαρκή ανάγκη για νίκη, απαιτούν άμεσα αποτελέσματα. Αν ο προπονητής δεν φέρει τη νίκη από την πρώτη εβδομάδα, αν η ομάδα δεν “παίζει μπάλα”, αν δεν φωνάζει στο τέταρτο διαιτητικό λάθος, τότε θεωρείται “λίγος”. Οι δημοσιογράφοι, από την άλλη, συχνά λειτουργούν ως επιταχυντές αυτής της πίεσης. Η αθλητική ειδησεογραφία στην Ελλάδα δεν τρέφεται από την ανάλυση, αλλά από τη σύγκρουση και η “σύγκρουση” χρειάζεται πρόσωπα-θύματα. Ο προπονητής είναι πάντα το πιο εύκολο.
Ο Άμπελ Φερέιρα, με τη χαμηλών τόνων παρουσία του και τη φιλοσοφία της πειθαρχίας, δεν ταίριαζε σε αυτή τη νοοτροπία. Δεν μιλούσε με συνθήματα, δεν υποσχόταν θαύματα, δεν έδινε εύκολες ατάκες στα μικρόφωνα. Προσπαθούσε να χτίσει, όχι να εντυπωσιάσει. Και σε ένα ποδόσφαιρο όπως το ελληνικό, που λειτουργεί με τη λογική του “όλα ή τίποτα”, αυτό είναι σχεδόν αμάρτημα.
Η αντικειμενική προσέγγιση στο ποδόσφαιρο απαιτεί υπομονή, κατανόηση των διαδικασιών και αποδοχή ότι η επιτυχία δεν έρχεται γραμμικά. Οι ομάδες που χτίζουν σταθερά ,με σχέδιο, χρόνο και σωστό περιβάλλον, είναι αυτές που τελικά αποδίδουν. Ο ΠΑΟΚ τότε είχε μπροστά του έναν τέτοιο προπονητή, αλλά η γενικευμένη νοοτροπία του “άμεσου αποτελέσματος” δεν του άφησε περιθώρια.
Στη Βραζιλία, αντιθέτως, ο Φερέιρα βρήκε χώρο να αναπνεύσει. Σε ένα ποδοσφαιρικό περιβάλλον με τεράστια ένταση αλλά και μεγαλύτερη ανοχή στο χρόνο του έργου, μπόρεσε να εφαρμόσει τη φιλοσοφία του. Δούλεψε με συνέπεια, κατανόησε την κουλτούρα, σεβάστηκε το ταλέντο των παικτών του και το μετέτρεψε σε σύστημα. Το αποτέλεσμα;
-
Δύο Copa Libertadores (2020, 2021), κατακτώντας τη Λατινική Αμερική.
-
Δύο πρωταθλήματα Βραζιλίας (2022, 2023), αποδεικνύοντας σταθερότητα και προσαρμοστικότητα.
-
Ένα Supercopa Βραζιλίας (2023) και μια φετινή σεζόν που τον βρίσκει και πάλι διεκδικητή τίτλων και με εντυπωσιακές ανατροπές, όπως το 4-0 επί της Λίγκα Ντε Κίτο.
Το πιο εντυπωσιακό όμως δεν είναι οι τίτλοι, αλλά ο τρόπος που αντιμετωπίζεται εκεί. Στη Βραζιλία, ο Άμπελ Φερέιρα είναι σεβαστός. Όχι μόνο από τους οπαδούς της Παλμέιρας, αλλά και από τους αντιπάλους, τους δημοσιογράφους, τους ίδιους τους παίκτες. Εκεί δεν είναι “ξένος που ήρθε να διδάξει”, αλλά ένας προπονητής που έμαθε, σεβάστηκε και εξελίχθηκε μαζί με το περιβάλλον του.
Η διαφορά είναι θεμελιώδης: στην Ελλάδα κριτικάρουμε για να καταστρέψουμε, στη Βραζιλία κριτικάρουν για να κατανοήσουν. Ο Φερέιρα απέδειξε ότι η επιτυχία στο ποδόσφαιρο δεν είναι ζήτημα “μαγικών συνταγών”, αλλά συνέπειας, γνώσης και σταθερότητας, αξίες που το ελληνικό ποδόσφαιρο συχνά υποτιμά.
Σήμερα, ο “άσχετος” της Τούμπας είναι ένας από τους πιο επιτυχημένους Ευρωπαίους προπονητές εκτός Ευρώπης. Ένας άνθρωπος που απλώς δούλεψε σιωπηλά, απέδειξε ότι η γνώση δεν χρειάζεται φωνές για να ακουστεί.
Η πορεία του Άμπελ Φερέιρα δεν είναι απλώς δικαίωση ενός προπονητή. Είναι καθρέφτης μιας χώρας που πρέπει επιτέλους να μάθει να κρίνει με γνώση και όχι με θυμό, με επιχειρήματα και όχι με συναισθηματικά ξεσπάσματα. Γιατί ίσως, αν είχαμε λίγη περισσότερη υπομονή, να βλέπαμε περισσότερους “άσχετους” να θριαμβεύουν, αλλά εδώ, στην Ελλάδα.
