Οι δολοφόνοι δεν έχουν χρώματα. Είναι απλώς δολοφόνοι. Δεν είναι ούτε κίτρινοι, ούτε ασπρόμαυροι, ούτε κόκκινοι, ούτε μπλε, ούτε πράσινοι. Κι όμως, σχεδόν κάθε φορά που μια ανθρώπινη ζωή χάνεται βίαια, η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται γρήγορα από την ουσία στην κατηγοριοποίηση: «ήταν οπαδικό ή όχι;».
Σαν να μπορεί ο χαρακτηρισμός να αλλάξει τη φύση του εγκλήματος. Σαν μια ταμπέλα να είναι αρκετή για να προστατεύσει στρατόπεδα, να διασώσει εικόνες και να κρατήσει ανέπαφα τα γνωστά αφηγήματα.
Έτσι, η συζήτηση απομακρύνεται από το προφανές ότι ένας άνθρωπος δολοφονήθηκε. Αντί να εστιάσουμε στην αξία της ανθρώπινης ζωής, στη βία που εξακολουθεί να δηλητηριάζει την κοινωνία και στην ανάγκη ουσιαστικής αντιμετώπισής της, καταλήγουμε να αναλύουμε τον χαρακτηρισμό του εγκλήματος. Από την ευθύνη περνάμε στην επικοινωνιακή διαχείριση.
Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι κάτι βαθύτερο. Τέτοιες ειδήσεις δεν προκαλούν πια το σοκ που θα περίμενε κανείς. Η κοινωνία μοιάζει να τις υποδέχεται με έναν όλο και πιο έντονο κυνισμό. Όχι γιατί τις αποδέχεται συνειδητά, αλλά γιατί έχει αρχίσει να τις θεωρεί σχεδόν αναπόφευκτες.
Η αίσθηση ότι «θα ξανασυμβεί» έχει παγιωθεί. Στην πόλη μας, στη γειτονιά μας, στη χώρα μας.
Το κλίμα αυτό δεν είναι άσχετο με τη γενικευμένη ένταση που διαπερνά τον δημόσιο λόγο. Το μίσος και η επιθετικότητα εμφανίζονται όλο και συχνότερα στην καθημερινότητα, στις προσωπικές συναναστροφές, στον τρόπο που συζητάμε, αλλά κυρίως μέσα στα social media, όπου η αντιπαράθεση μετατρέπεται εύκολα σε πόλωση.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ομάδες και τα χρώματα αποκτούν συχνά έναν δυσανάλογο ρόλο. Ο φανατισμός μπορεί να μετατρέψει μια αθλητική ή ιδεολογική ταυτότητα σε σημείο σύγκρουσης, ακόμη και σε αφορμή για βία. Και τότε, ο άνθρωπος απέναντι παύει να είναι πρόσωπο, γίνεται αντίπαλος.
Η τραγική ειρωνεία είναι ότι πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους, υπό άλλες συνθήκες, θα μπορούσαν απλώς να συνυπάρχουν. Να συναντηθούν, να συζητήσουν, να μοιραστούν τις ίδιες καθημερινές αγωνίες για το μέλλον.
Αντί γι’ αυτό, καταλήγουμε να συζητάμε ξανά και ξανά για εγκλήματα που βαφτίζονται με χρώματα.
Όμως μπροστά στον θάνατο δεν υπάρχουν χρώματα. Υπάρχει μόνο η ανθρώπινη απώλεια και μια κοινωνία που οφείλει να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να συνηθίζει τη βία ή αν θα βρει ξανά τον στοιχειώδη ηθικό της προσανατολισμό.
