Η συζήτηση γύρω από τον Χρήστο Ζαφείρη άνοιξε πολύ νωρίτερα απ’ όσο θα έπρεπε. Και άνοιξε με όρους που δεν είναι αμιγώς ποδοσφαιρικοί. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι ούτε το κόστος της μεταγραφής ούτε η γενικότερη περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Το ζητούμενο είναι τι παίκτης είναι, σε τι ρόλο αποκτήθηκε και σε ποιο περιβάλλον καλείται να ενταχθεί.
Ο ΠΑΟΚ του Ραζβάν Λουτσέσκου είναι ένα σύνολο δουλεμένο σε βάθος χρόνου. Ο βασικός κορμός αγωνίζεται μαζί περισσότερα από δύο χρόνια, με τον ίδιο προπονητή, στο ίδιο αγωνιστικό πλαίσιο. Υπάρχει χημεία, αυτοματισμοί, κοινή “γλώσσα” στο γήπεδο. Οι αποστάσεις, τα στηρίγματα, οι κινήσεις χωρίς μπάλα δεν είναι αυθόρμητες· είναι αποτέλεσμα επανάληψης. Σε μια τέτοια ομάδα, κάθε νέος παίκτης χρειάζεται χρόνο για να αφομοιώσει τις λεπτομέρειες.
Ο Ζαφείρης δεν είναι “δεκάρι” για να κριθεί με όρους γκολ και ασίστ. Είναι “οκτάρι”. Ένας μέσος που λειτουργεί box to box, που συνδέει τις γραμμές, που καλείται να ισορροπήσει άμυνα και επίθεση. Ο ρόλος του είναι πιο σύνθετος και λιγότερο θεαματικός. Συχνά κάνει τη δουλειά που δεν αποτυπώνεται στα highlights: καλύπτει χώρους, προσφέρει στήριγμα στην πρώτη πάσα, πιέζει σωστά, διαβάζει τη μετάβαση.
Το γεγονός ότι η παρουσία του δεν είναι ακόμη η «αναμενόμενη» είναι απολύτως λογικό. Μπήκε στη μέση της σεζόν, σε διαφορετικό ποδοσφαιρικό περιβάλλον, με άλλες απαιτήσεις έντασης και τακτικής πειθαρχίας. Κλήθηκε να ενταχθεί σε ένα καλοκουρδισμένο σύνολο όπου οι ρόλοι είναι ξεκάθαροι και οι ισορροπίες λεπτές. Σε τέτοιες συνθήκες, δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσεις ατομικά χωρίς να διαταράξεις τη συλλογική λειτουργία.
Στην Ελλάδα, ωστόσο, η υπομονή σπανίζει. Η πίεση είναι αυξημένη και γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν πρόκειται για Έλληνες ποδοσφαιριστές. Η δημόσια κριτική είναι άμεση και συχνά υπερβολική και στην περίπτωση του Ζαφείρη προστίθεται και το ποσό της μεταγραφής, που αυτομάτως ανεβάζει τον πήχη των προσδοκιών. Όμως τα οικονομικά μεγέθη δεν επηρεάζουν τον τρόπο που παίζει ένας μέσος ούτε επιταχύνουν την προσαρμογή του σε ένα σύνθετο τακτικό πλαίσιο.
Ήδη, πάντως, διακρίνονται στοιχεία που εξηγούν γιατί αποκτήθηκε: ένταση στο παιχνίδι του, διάθεση να καλύψει μέτρα, συμμετοχή και στις δύο φάσεις, προθυμία να “θυσιαστεί” για τη συνοχή του συνόλου. Αυτά είναι χαρακτηριστικά που σε βάθος χρόνου ταιριάζουν απόλυτα με τη φιλοσοφία του Λουτσέσκου.
Ο Ζαφείρης δεν αποκτήθηκε για να αλλάξει μόνος του την εικόνα της ομάδας. Αποκτήθηκε για να γίνει κομμάτι ενός μηχανισμού που ήδη λειτουργεί. Και σε τέτοιες περιπτώσεις, η αξιολόγηση δεν μπορεί να γίνεται με βιασύνη, αλλά με κατανόηση του ρόλου και του πλαισίου.
